Đông trùng hạ thảo tự nhiên có nguy cơ bị tuyệt chủng

Đông trùng hạ thảo.

    Đông trùng hạ thảo là một loại thảo dược quý với bản tính là dạng ký sinh giữa một loài nấm túi có tên kỹ thuật là Ophiocordyceps sinensis với ấu trùng sâu non của một loài côn trùng thuộc chi Thitarodes. Thường gặp nhất là sâu non của loài Thitarodes baimaensis và Thitarodes armoricanus. Ngoài ra còn 46 loài ấu trùng khác thuộc chi Thitarodes cũng có thể bị nấm túi Ophiocordyceps sinensis ký sinh. Những loài nấm này phân bố rộng ở châu Á và châu Úc, phổ biến nhất là vùng Đông Á. Đó là những cao nguyên: Tây Tạng, Tứ Xuyên, Thanh Hải, Cam Túc, Vân Nam mang độ cao trong khoảng 4000m đến 5000m trên mực nước biển. Phần dược tính của thuốc đã được chứng minh là do những chất chiết xuất từ nấm Ophiocordyceps sinensis. Cơ chế thâm nhiễm của loài nấm này vào cơ thể sâu hiện giờ vẫn chưa rõ.

     Vào mùa đông, ấu trùng sâu tìm nơi đất tươi xốp để phát triển nhưng lúc ấu trùng chui xuống đất đã ăn phải những bào tử nấm ký sinh hoặc bị nấm ký sinh qua các lỗ thở. Từ thời kì giá lạnh đấy những bào tử nấm hấp thụ hết chất dinh dưỡng của ấu trùng sâu, khi bào tử nấm lớn mạnh chúng xâm chiếm hoàn toàn mô vật chủ khiến chết ấu trùng sâu. Đến một giai đoạn nhất định thường là vào mùa hè rét mướt, nấm bắt đầu mọc ra khỏi sâu như một ngọn cỏ và vươn lên khỏi mặt đất trở nên dạng cây và phát tán bào tử.

Đông trùng hạ thảo với nguy cơ bị tuyệt chủng.

     Đông trùng hạ thảo lúc còn sống, người ta có thể nhìn thấy rõ hình con sâu, trên đầu là một cành nhỏ, mọc lá. Lúc sấy khô, nó mang mùi tanh như cá, đốt lên có mùi thơm. Phần lá hình trạng giống ngón tay, dài khoảng 4 đến 11cm do sợi nấm mọc dính liền vào đầu sâu non mà thành. Sâu non giống như con tằm, dài chừng 3cm - 5cm, đường kính khoảng 0,3 tới 0,8 cm. Bên ngoài sở hữu màu vàng sẫm hoặc nâu vàng có khoảng 20-30 vằn khía, vằn khía ở gần đầu nhỏ hơn. Phần đầu sở hữu màu nâu đỏ, đuôi giống như đuôi con tằm, có tất cả tám cặp chân, nhưng 4 đôi ở giữa là rõ nhất. Chất đệm nấm hình que cong mọc ra từ mình sâu non, dài hơn sâu non một tí. Sâu non dễ bẻ gãy, ruột bên trong căng đầy, màu trắng khá vàng, chất đệm nấm hơi dai và bên trong ruột tương đối rỗng, sở hữu màu trắng ngà.

     Với sự tiến bộ của công nghiệp hóa thế giới hóa và khí hậu bỗng nhiên thay đổi làm nhiệt độ tăng, cộng với hạn hán và những nhân tố khác, dẫn đến khu vực còn đó Đông trùng hạ thảo đang dần giảm. Không những thế, việc khai thác và sử dụng không hợp lý cũng làm cho trầm trọng thêm mối đe dọa đối với những nguồn tài nguyên thiên nhiên Đông trùng hạ thảo.

     Hàng năm đàn ông, phụ nữ và trẻ con lên núi để tìm Đông trùng hạ thảo. Dù chưa có chứng cứ công nghệ, những bác sĩ người Hoa và người Tây Tạng coi dòng nấm nhỏ này là thuốc bổ mang tác dụng nâng cao cường sinh lực. Người ta khởi đầu khai thác Đông trùng hạ thảo trong khoảng 30 năm trước. Tshewang Lama, một người dân Nepal sống ở ngôi làng gần biên cương Tây Tạng, từng chứng kiến một số sĩ quan quân đội Trung Quốc ở ngôi làng Tây Tạng gần đó sắc Đông trùng hạ thảo cho quân sĩ uống để làm cho tăng khả năng miễn dịch, chữa bệnh lao, kiệt sức, liệt và ung thư. Lama đã dùng loại nấm này để chữa chứng rối loạn giấc ngủ và một số vấn đề sức khỏe khác. Từ đó, ông trở thành một trong những người thu hái Đông trùng hạ thảo trước tiên.

       Sau này các nhà kỹ thuật nghiên cứu và chứng minh Đông trùng hạ thảo càng được dùng rộng rãi hơn nhu cầu cũng tăng nhanh. Do vậy cứ đến tháng 5 và 6 hàng năm, hàng ngàn người dân Nepal chuyển di bằng xe la hoặc xe bò đến các vùng đồng cỏ cao để kiếm tìm những cây Đông trùng hạ thảo tí xíu chồi lên từ mặt đất. Uttam Babu Shrestha, người có bằng của Đại học Massachusetts tại Mỹ, kể rằng cách đây 10 năm, người dân thu được vài kg trong mỗi chuyến như thế, nhưng hiện tại họ chỉ lượm được rất ít. Sau một mùa thu, nhiều người trở về với một nhúm Đông trùng hạ thảo. Săn lùng quá mức, thu hoạch trước khi trưởng thành, phá hủy không gian sống là nguồn gốc khiến cho số lượng Đông trùng hạ thảo giảm dần. Thậm chí biến đổi khí hậu cũng có thể là một duyên cớ. Năm 2012 là năm tồi tệ nhất nhiều người tìm Đông trùng hạ thảo ở khu vực gần biên cương Tây Tạng trở về tay không. Uttam Babu Shrestha cũng cho biết trạng thái vứt rác, tiểu tiện bừa bãi, hành vi đốn cây để nấu bếp và sưởi ấm đang làm cho đổi thay môi trường trên các ngọn đồi, nơi Đông trùng hạ thảo mọc

      Sự đánh bắt ráo riết cùng với sự tàn phá môi trường như thế này, khiến Đông trùng hạ thảo không có môi trường sinh trưởng sẽ là nguồn gốc mang đến sự tuyệt chủng của chúng. Với mức khai thác như bây giờ thì trong tương lai không xa, đông trùng hạ thảo sẽ tuyệt diệt hoàn toàn.